EN | NL
MENU

Lessen uit Rotterdam

vrijdag 27 juni 2014

Lessen uit Rotterdam
Door: Dr. Marina Meeuwisse en Renee van Laar

Een toevallige ontmoeting op het plein van de Kocatepe moskee met meneer Riza Deniz, een Rotterdammer met Turkse wortels wiens levenswerk het verbinden van mensen is, brengt ons naar Spangen. Om precies te zijn naar de Al-Ghazalischool, de oudste Islamitische basisschool in Nederland (opgericht in 1988). Op het schoolplein wacht ons een warm welkom van moeders, kinderen, leerkrachten en de directeur, die ons nieuwsgierig vragen wat we kwamen doen en ons trakteren op zelfgemaakte hapjes en een drankjes. Er heerste een bijzonder ontspannen sfeer in de school, waar de kinderen zich vrij bewegen en het lijkt erop dat ouders zeer betrokken zijn bij deze school.

Kinderen van nu zullen in de toekomst hun eigen bedrijf moeten runnen.

Mevrouw Karso, de directeur van de school, vertelt ons over de leerlingenraad waar kinderen vanaf groep 4 zitting in kunnen nemen. Zij heeft zojuist een vergadering met de leerlingenraad achter de rug, waarin de kinderen hun beklag hebben gedaan over de aanwezigheid – of liever de afwezigheid – van toiletpapier. Om dit vraagstuk op te lossen hebben de kinderen voorgesteld een eigen bedrijf te starten. In school. Een bedrijf dat zorg draagt voor het tijdig aanvullen van toiletpapier EN de verkoop van koffie, thee en versnaperingen aan kinderen en ouders. De directeur ondersteunt het initiatief want: “Dat is belangrijk voor de toekomst van deze kinderen, zij zullen met hun eigen bedrijvigheid vooral zelf de economie draaiende moeten houden.” Zij heeft de leerlingenraad dan ook gevraagd om een businessplan te maken, zodat gezamenlijk gekeken kan worden naar de levensvatbaarheid van het plan van de kinderen.

So far, so good, we keren terug naar de aanleiding van ons bezoek: we zijn er op verzoek van meneer Riza Deniz om deel te nemen aan het programma “Horizon”, een programma van Deniz TV. Het programma wordt in Turkije uitgezonden. Daarom zit er een tolk bij het gesprek, die alles van meneer Deniz in het Turks vertelt in het Nederlands vertaalt en dat wat wij in het Nederlands zeggen weer in het Turks vertaalt. Dat brengt met zich mee dat er zo nu en dan een kleine spraakverwarring is: sommige Nederlandse woorden zijn lastig te vertalen. En omgekeerd zijn de Turkse spreekwoorden, die meneer Deniz met regelmaat aanhaalt om ons een inkijkje in de Turkse cultuur te geven, lastig in het Nederlands te vertalen. 

De stad is een leerschool waarin stedelingen leren omgaan
met de complexiteit van de wereld.
Omdat lang niet elke Rotterdammer naar een Turkse tv zender kijkt, vatten we hier kort samen welke onderwerpen de revue gepasseerd zijn. We spreken over migratie in Rotterdam, omdat het 50 jaar geleden is dat de eerste Turkse gastarbeiders zich in Rotterdam hebben gevestigd. Migratie is een fenomeen dat de stad al 160 jaar kenmerkt en mede dankzij de haven dragen migranten bij aan de economie. We praten over de vraagstukken waar migranten voor staan, wat dat betekent voor de stad en op welke manier we – zowel bewoners en lokale overheid - daar slim mee om kunnen gaan. Bewoners van verschillende komaf kunnen van elkaar leren als zij elkaar ontmoeten en met elkaar in gesprek gaan. Of, zoals de socioloog Richard Sennett beweert: “De stad is een school waar je kunt leren op welke manier een gebalanceerd leven te leiden. Dat gebeurt wanneer we anderen ontmoeten: de verschillen op straat, of in andere mensen, zijn te zien als verschillen in visies. Die verschillende visies zijn nodig om te leren hoe we evenwichtig door het leven kunnen navigeren, zowel individueel als collectief.” “Want”, zegt Sennett, “de culturele diversiteit en de vervaging van de harde grens tussen de persoonlijke identiteit en de stedelijke ruimte is de belangrijkste verandering in de moderne stedelijke omgeving.”

Bewoners in Rotterdam Zuid zijn altijd behulpzaam.
Dat de stad een leerschool is, merken we als we met studenten de ‘oude’ wijken ingaan: in eerste instantie zijn studenten – die veelal niet in Rotterdam wonen - wat huiverig omdat de beeldvorming over Rotterdam in de media niet echt om over naar huis te schrijven is. Als studenten eenmaal kennis gemaakt hebben met een buurt, verandert hun beeld in positieve zin. Een student heeft het zo verwoord: “De Oranjeboomstraat – in de wijk Feijenoord - is een straat waar je verschillende sferen, culturen en bewoners tegenkomt. Een straat waar je achter elk steegje parels aan informatie kan vinden en waar de bewoners meer dan behulpzaam zijn. Het bezoek aan de Oranjeboomstraat heeft mij erg veel nieuwe blikken gegeven op het kijken naar het leven in en achter een straat. En ik heb geleerd nog meer te communiceren met bewoners, als je met een vrolijke geïnteresseerde indruk wat vraagt, zal je bijna altijd worden geholpen.”

Samen maken we Rotterdam.
We zijn het erover eens dat de ontmoeting een basis kan zijn om verdere samenwerking tussen verschillende bevolkingsgroepen op te bouwen. Hoewel het spreken van de Nederlandse taal daarin een belangrijke voorwaarde is, volstaat dit niet, concluderen we gezamenlijk. Ook een nadere kennismaking met elkaars leefwereld is van belang. Een ontmoeting in de leefwereld van anderen biedt de mogelijkheid om al doende de ongeschreven sociaal culturele regels van elkaar te leren kennen. Samen maken we Rotterdam. We spreken af dat voorzichtig verder te gaan verkennen; bijvoorbeeld door in overleg met vertegenwoordigers van de Kocatepe Moskee – waar je gemakkelijk contacten kunt leggen met allerlei vertegenwoordigers uit de Turkse gemeenschap – wat vaker activiteiten met studenten te organiseren. En bijvoorbeeld door ouders eens uit te nodigen om een gastcollege bij te wonen in een gebouw van Hogeschool Rotterdam.



Geraadpleegde bronnen:

Meeuwisse, M. (2014) De Intrinsieke Stad. Onderzoek naar het denkbeeld van de stad Rotterdam. De stad die zich in ons hoofd heeft genesteld. Expertisecentrum Maatschappelijke Innovatie, Hogeschool Rotterdam, Rotterdam.

Sennett, Richard (1990) The Conscience of the Eye. The Design and Social Life of Cities. W.W. Norton & Company, New York, London.

Sennett, Richard (1974) The Fall of Public Man. Cambridge University Press, Cambridge.