EN | NL
MENU

Visueel Veldonderzoek

September/oktober 2015

Visueel Veldonderzoek in 15 wijken van Rotterdam Zuid 
De harde en zachte stad

Door: Renee van Laar

Gedurende de eerste twee onderwijsperiodes van dit academie jaar hebben  studenten van de opleiding Vastgoed & Makelaardij  een Visueel Veldonderzoek verricht in15 wijken van Rotterdam Zuid. Met oog voor de gebouwde omgeving en mensen die zich bewegen in de stedelijke ruimte namen zij foto’s van plekken die hen opvielen. Dit werd begeleid in de  vorm van straatcolleges door dr. Marina Meeuwisse en Renee van laar. Visueel veldonderzoek is de start van het methodisch onderzoeksprogramma “Sense of the City.

De wijk Bloemhof

Programmalijn City Life

Dit bestaat uit de  programma’s “Urban Innovation” wat zich richt  op de inrichting van de wijken op Rotterdam Zuid en  “Sense of the City”, hetgeen zich richt zich op de leefwereld van burgers in  de moderne veranderende stad. Als methode van praktijkwetenschappelijk onderzoek is  de uitwerking hiervan beschreven  in het boek “Psychologie van de stad” door dr. Marina Meeuwisse.

Vanwege onderlinge overlappingen kon het Visueel veldonderzoek als een lightversie worden ingebed in een project vanuit “Urban Innovatie”:

Alle tweede jaars studenten Vastgoed & Makelaardij hebben de opdracht om een herbestemming te geven aan een leegstaand gebouw in een wijk van Rotterdam Zuid. Het doel is dat dit gebouw een meerwaarde zal hebben voor de bewoners van de betreffende wijk. Om dat te realiseren is het van belang om verkenningen te doen in de wijk zodat er inzichten kunnen ontstaan over behoeften van bewoners  en actuele maatschappelijke vraagstukken die kunnen worden meegenomen in de realisatie van deze herbestemming.

Academie van de straat

Als voorbereiding kregen de studenten een college van dr. Marina Meeuwisse met als titel de “Academie van de straat”. Studenten konden zich daarmee reeds verdiepen  in de relatie tussen de harde stad als gebouwde omgeving en  de zachte stad als stadscultuur. Waarbij het gaat om (on)mogelijkheden die  door architectuur en stedelijke inrichting wordt geboden voor menselijke activiteiten .En andersom: hoe geven mensen  hier zelf betekenis aan door datgene wat zij hieraan toevoegen. Belangrijk hierin  is het begrip “plaats identiteit”. In hun private ruimte communiceren mensen wie zij zijn. Het gaat om  de plek tussen de privéruimte en de openbare ruimte. Foto’s die zijn genomen kunnen vertellen of mensen op deze manier wel al dan niet met hun omgeving communiceren. Ook kan het zichtbaar worden welke sociaal culturele herkomst mensen hebben die er wonen. 

Plaats identiteit - Bloemhof: Pimpernelstraat

Ter wille van het  fotograferen, werd in tegenstelling tot het traditioneel wetenschappelijk denken, het zgn. “wilde denken” geïntroduceerd:

Tijdens de wandeling met de camera  is het nodig om een open houding te hebben waarbij alle zintuigen worden gebruikt. Dan pas zullen dingen opvallen die normaliter niet worden waargenomen omdat dit gebaseerd is op concrete ervaringen in de alledaagse praktijk van de stad.  Met behulp van deze manier van denken ontstaat een toenemende   kans dat actuele stedelijke vraagstukken in  zicht komen.

Het is nodig om na afloop de foto’s goed te bekijken opdat situaties  zullen opvallen die men in eerste instantie niet heeft gezien. Omdat foto’s volgens deze methode van onderzoek gelden als meet instrument kunnen bevindingen getoetst aan zowel de praktijk als de theorie.

De straatcolleges

Van de 18 projectgroepjes hebben er 15 een wijk hebben bezocht.

Tijdens de wandeling  werd een hand-out overhandigd als gids voor het Visuele veldonderzoek. Met behulp van een aantal stappen in het kijken kunnen betekenissen  die mensen hebben toegevoegd in de openbare ruimte worden geïdentificeerd. Waarvan de plaats identiteit een belangrijk gegeven is.

 

Afrikaanderwijk

Studenten toonden een open houding  waarmee al wandelend en kijkend elementen van de gebouwde omgeving en  situaties werden geregistreerd met de camera. Naderhand was er over het algemeen een  focus op de ”harde stad” als gebouwde omgeving. Vooral de staat waarin gebouwen verkeerden kreeg de aandacht. Toen men zich hiervan kon  losmaken, verdiepte men zich in de ”zachte stad”. Tijdens de gesprekken stelde men zich vragen over de sociale ruimte die mensen kunnen innemen.

In hoeverre is het hier veilig voor de mensen ?

Zijn er voldoende ogen op straat?

In hoeverre eigenen mensen zich de ruimte toe?

En wat is hiervan de oorzaak? Welke invloed heeft de stedelijke inrichting als  op het gedrag van mensen?

Katendrecht: toevoeging in de private ruimte als  plaats identiteit

Bijna altijd ontstaan er tijdens een straatcollege spontane open interviews met bewoners. Dit was ook nu het geval. Dit is vaak een eye opener omdat eerdere aannames worden bijgesteld. Bijv. : heeft een bewoner het wel naar zijn zin in de kwetsbare wijk zoals de wijk Feyenoord te boek staat?

Studenten hebben twee onderwijsperiodes de tijd om hun project af te ronden.

De resultaten zullen worden gepresenteerd op 28 januari: Zuid Inspireert.